Samarqandning moviy gumbazlari ostida yashiringan falsafa
Qanday qilib Temuriylar davri me'morlari geometriya, astronomiya va ilohiy go'zallikni bitta koshinda mujassam etganlar?
Samarqandga qadam qo'ygan har bir sayohatchini dastlab lol qoldiradigan narsa — bu cheksiz moviy rangdir. Moviy rang bu yerda shunchaki bo'yoq emas, u osmon bilan zamin o'rtasidagi muvozanat timsoli, abadiylik ramzidir. Registon maydonidagi Ulug'bek, Tillakori va Sherdor madrasalari shunchaki o'quv dargohlari bo'lib qolmay, davr tafakkurining cho'qqisi edi.
Geometriya va Ilohiy Mutanosiblik
Temuriy me'morlar har bir binoning balandligi, gumbazlarning egrilik radiusi va koshinlar naqshini o'ta aniq matematik qonuniyatlarga binoan loyihalashtirganlar. Koshinlarning sirli yaltirashi faqat estetik go'zallik uchun emas, balki sahro quyoshining jazirama nurlarini qaytarish uchun ham xizmat qilgan.
"Samarqand — yer yuzining bezagi, uning koshinlarida falak yulduzlarining sirlari aks etgan." — Qadimiy sharqiy qo'lyozmalardan
Shohi Zinda majmuasi esa moviy rangning barcha tuslarini o'zida jamlagan mo'jizaviy yo'lakdir. Har bir maqbara o'ziga xos koshinkorlik maktabini, sirlangan sopolning mislsiz uslublarini ko'rsatib beradi. Tonggi quyosh nurlari bu yodgorliklarga tushganida, devorlar xuddi tirik to'lqin kabi tovlanadi.
Bugungi Sayohatchiga Maslahatlar
- Registon maydonini erta tongda, sayyohlar oqimi boshlanmasdan avval ziyorat qiling.
- Shohi Zindaga quyosh botishi arafasida boring: kechki yorug'lik koshinlar naqshini butun teranligi bilan ochib beradi.
- Ulug'bek rasadxonasini ko'rish orqali Samarqand nima uchun ilm-fan poytaxti bo'lganini tushunib yeting.